ทราฟัลการ์

เราได้ยินคำว่า ‘ทราฟัลการ์’ กันเป็นเรื่องปกติ โดยเฉพาะชาวอังกฤษที่คำว่าทราฟัลการ์มีความหมายกับพวกเขามากที่สุด

ชื่อทราฟัลการ์ที่ผู้คนรู้จักกันมักได้แก่:

·  แหลมทราฟัลการ์ (เคปทราฟัลการ์ Cape Trafalgar) แหลมในแคว้นคาดิซของสเปน ตั้งอยู่ใต้สุดของสเปนระหว่างคาดิซและยิบรอลตาร์ ที่กำเนิดแรกสุดของคำว่า ‘ทราฟัลการ์’ ในแผ่นดินยุโรป ชื่อนี้ได้มาในสมัยที่ชาวมุสลิมมัวร์ปกครองดินแดนสเปนและโปรตุเกสในช่วงค.ศ.711-1492

·  สงครามทราฟัลการ์ (The Battle of Trafalgar) ยุทธนาวีทราฟัลการ์เกิดขึ้นใกล้แหลมทราฟัลการ์ สเปน ในเดือนตุลาคม ค.ศ.1805 กองทัพเรืออังกฤษซึ่งนำโดยนายพลเนลสัน (Horatio Nelson ค.ศ.1758-1805) มีชัยเหนือกองทัพเรือร่วมสเปนกับฝรั่งเศสที่นำโดยจักรพรรดินโปเลียน

·  จัตุรัสทราฟัลการ์ (ทราฟัลการ์สแควร์ Trafalgar Square) กลางกรุงลอนดอน อังกฤษ เพื่อรำลึกถึงสงครามทราฟัลการ์

·  วันทราฟัลการ์ หรือทราฟัลการ์เดย์ เพื่อรำลึกถึงสงครามทราฟัลการ์ อังกฤษจัดงานฉลองประจำปีทุกวันที่ 21 ตุลาคม ในช่วงศตวรรษที่ 19 และต้นศตวรรษที่ 20 และเลิกจัดไปหลังสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง

·  ทราฟัลการ์ 200 ปี งานครบรอบ 200 ปีสงครามทราฟัลการ์ของอังกฤษ จัดในปี 2005

·  เรือดำน้ำทราฟัลการ์คลาส ของราชนาวีอังกฤษ เป็นเรือดำน้ำโจมตีนิวเคลียร์ที่มีเทคโนโลยีก้าวหน้าที่สุด (ตอนนี้ก็ยังคงปฏิบัติการอยู่)  

·  ทราฟัลการ์ อัลบั้มเพลงของวงบีจีส์ (Bee Gees) ออกจำหน่ายในปี 1971

สถานที่อื่นๆ ที่ใช้ชื่อทราฟัลการ์:

·  เมืองทราฟัลการ์ เป็นเมืองในเวต์กิบส์แลนด์, รัฐวิคตอเรีย, ออสเตรเลีย

·  Trafalgar Moraine ในโอ๊ควิลล์, ออนตาริโอ, แคนาดา

·  ทราฟัลการ์ โนวาสโกเทีย, แคนาดา, เป็นชุมชนในกีส์โบโรเคาน์ตี้ เขตเทศบาลเซนต์แมรี  

·  เมืองทราฟัลการ์ รัฐอินเดียนา, เมืองในสหรัฐอเมริกา

• โรงเรียนไฮสกูลทราฟัลการ์ รัฐวิคตอเรีย ออสเตรเลีย

และรู้ไหมว่าคำว่า ‘ทราฟัลการ์’ มาจากภาษาอารบิก!

ชื่อนี้ปรากฎบนดินแดนยุโรปครั้งแรกที่แหลมทางตอนใต้ของสเปน แหลมทราฟัลการ์ ในสมัยที่สเปนและโปรตุเกสคืออาณาจักร ‘อัล-อันดาลุส’ ของชาวมุสลิม นักประวัติศาสตร์มีความเห็นเรื่องที่มาของคำนี้แตกต่างออกไปสามแบบ:

• الطرف الأغر (al-Taraf al-Aghar อัล-ตอราฟ อัล-อักฆาร์ หรือ อัล-ทาราฟ อัล-อักการ์) ส่วนใหญ่เมื่อจัตุรัสทราฟัลการ์ถูกอ้างถึงในข่าวก็มักบอกว่ามาจากคำภาษาอารบิกคำนี้ โดยเฉพาะข่าวภาคภาษาอารบิกของบีบีซี
• طرف الغار (Taraf al-Ghar ตอราฟ อัล-ฆาร์ หรือ ทาราฟ อัล-การ์) แปลว่า ‘แหลมถ้ำ’
• طرف الغرب (Taraf al-Gharb ตอราฟ อัล-ฆอรบ์ หรือ ทาราฟ อัล-การ์บ) แปลว่า ‘แหลมตะวันตก’

ปีค.ศ.711 นายพลตอริก อิบนุซิยาด (Tariq ibn Ziyad) แม่ทัพมุสลิมชาวเบอร์เบอร์นำกองทัพ 7,000 นายมาบุกสเปน เข้าตะลุมบอนกับกองทัพวิซิโกธที่นำโดยกษัตริย์โรเดอริกและมีกำลังพลถึง 25,000 คน ในวันที่ 18 กรกฎาคม ค.ศ.711 ที่จันดาลากูน ปากแม่น้ำ Barbate ใกล้ๆ แหลมทราฟัลการ์ ถือเป็นสงครามทราฟัลการ์ครั้งแรก ชัยชนะของกองทัพมุสลิมในวันนั้นได้ทำให้สเปนและโปรตุเกสตกอยู่ใต้การปกครอง ของชาวมุสลิมมัวร์ จนกระทั่งกองทัพคริสเตียนยกกำลังเข้าโจมตีและยึดดินแดนนี้ไปอีกครั้งในเกือบ 800 ปีถัดมา (ปี 1492)

ส่วน ยุทธนาวีทราฟัลการ์ที่แสนจะโด่งดังเกิดขึ้นในเดือนตุลาคม ค.ศ.1805 ด้านตะวันตกของแหลมทราฟัลการ์ สเปน เมื่อแม่ทัพเรืออังกฤษ นายพลเนลสัน กำชัยเหนือกองทัพเรือร่วมสเปนกับฝรั่งเศสภายใต้การนำของจักรพรรดินโปเลียน และเป็นการดับความฝันของนโปเลียนที่จะบุกยึดอังกฤษ จากยุทธนาวีครั้งนี้ทำให้กองทัพเรืออังกฤษยิ่งใหญ่ที่สุดนานนับศตวรรษ

แม้ลอร์ดเนลสันจะเสียชีวิตในที่รบ แต่ชัยชนะของอังกฤษในการรบครั้งนี้ทำให้อังกฤษตั้งชื่อจัตุรัสกลางลอนดอนว่า ‘จัตุรัสทราฟัลการ์’’ และต่อมาปี 1939 ก็สร้างอนุสาวรีย์เนลสันกลางจัตุรัสขึ้นมาเพื่อรำลึกถึงแม่ทัพเรือผู้นี้

อืม...จัตุรัสทราฟัลการ์นะหรือ เอาละ...ข้อความต่อไปนี้เราคัดจากข้อเขียนที่น่าสนใจยิ่งของเออร์สกิน ชิลเดอร์ส (ลองเช็คดูแล้วน่าจะเป็น เออร์สกิน แฮมิลตัน ชิลเดอร์ส Erskine Hamilton Childers ค.ศ.1905-74 ประธานาธิบดีคนที่สี่ของประเทศไอร์แลนด์) ดังที่ปรากฎในหนังสือ Palestine Comes First (L Grollenberg, Palestine Comes First, SCM, 1980)

“ฉันคิดเสมอๆ ว่าอยากทำหนังทีวีในอังกฤษตรงที่ทราฟัลการ์สแควร์นี่แหละ เป็นเรื่องเกี่ยวกับอาหรับ มันคงจะช็อคชาวอังกฤษแน่ – ไม่ใช่สิ, ต้องเรียกว่าช็อคชาวฝรั่งตะวันตกทั้งหมด ฉันจะชี้ให้เห็นว่าชื่อจัตุรัสแห่งนี้เป็นชื่ออาหรับ, เช็คที่ใช้ในกิจกรรมของธนาคารรอบๆ จัตุรัสทราฟัลการ์เป็นภาษาอารบิก, ท่อน้ำที่เชื่อมเป็นโครงข่ายใต้จัตุรัสถูกพัฒนาขึ้นที่แบกแดดและกอร์โดบาของ ชาวอาหรับในช่วงที่ลอนดอนและเมืองทั้งหลายในยุโรปตกอยู่ในฝันร้ายของโคลนและ กองขยะ”

ชิลเดอร์สชี้ว่า: “ดวง ดาวสำคัญๆ บนท้องฟ้าเหนือทราฟัลการ์สแควร์ถูกตั้งชื่อโดยนักดาราศาสตร์อาหรับที่ค้นพบ ดวงดาวเหล่านั้นจากการศึกษาวิจัยที่หอดูดาวอาหรับ, เทคนิคการเดินเรือที่ใช้โดยลอร์ดเนลสันเพื่อนำกองเรือไปถึงสถานที่ที่ชื่อ ว่าทราฟัลการ์ถูกพัฒนาให้มีประสิทธิภาพและประมวลโดยนักสำรวจชาวอาหรับ, ตำแหน่งของนายพลเรือเนลสัน ‘แอดมิรัล’ (admiral) ก็มาจากภาษาอาหรับ คำว่า ‘แอดมิรัล’ ซึ่งแปลว่า ‘นายพลเรือ’ มาจากคำว่า ‘อามีร-อัล-บาฮร์’ หรือ ‘อามีรุ้ลบาฮร์’ (أمير البحر, amir-al-bahr) ในภาษาอารบิกแปลว่า ‘แม่ทัพเรือ’, น้ำที่พวยพุ่งออกจากน้ำพุใต้อนุสาวรีย์ลอร์ดเนลสันเป็นน้ำบริสุทธิ์เพราะ ศาสตร์ด้านเคมีและการวิเคราะห์ทางเคมีที่ทำให้เป็นระบบเป็นครั้งแรกโดยนัก วิทยาศาสตร์อาหรับ”

เขาระบุต่อเหมือนลืมหายใจ: “ทุกๆ ครั้งที่อาจารย์ในพิพิธภัณฑ์ใกล้ๆ จัตุรัสหรือในหอประชุมมหาวิทยาลัยอ้างถึง ‘มรดกอารยธรรมกรีกของเรา’ พวกเขาหมายถึง ‘มรดก อารยธรรมกรีกของเราที่ชาวอาหรับได้เก็บรักษา ประมวล แปลความหมาย และในเวลาเดียวกันก็ศึกษาเพิ่มเติมทำให้สมบูรณ์ ก่อนจะส่งต่อมาให้พวกเรา’ ทั้ง สาขาวิชาเลขคณิต พีชคณิต และตรีโกณมิติ ศาสตร์ที่ทำให้ชาวอังกฤษสามารถก่อสร้างจัตุรัสที่ชื่อว่าทราฟัลการ์ขึ้นมา ก็ล้วนมาจากการคิดค้นของชาวอาหรับ”

เขาบอกว่า: “สุขภาพที่ดีของชาวลอนดอนที่เดินผ่านจัตุรัสทราฟัลการ์ซึ่งเป็นสัญลักษณ์ของอารยธรรมตะวันตกก็เป็นหนี้บุญคุณนักวิทยาศาสตร์การแพทย์ชาวอาหรับอย่างราเซสและอวิเซนนา”

ราเซส (Rhases หรือ อัล-ราซี Al-Rasi ค.ศ.865-925) เป็นผู้แต่งหนังสือ Totum Continens ส่วนอวิเซนนา (Avicenna หรือ อิบนุซินา Ibn Sina ค.ศ.980-1037) ได้รับสมญานาม ‘เจ้าชายแห่งวงการแพทย์’ เป็นผู้แต่งไบเบิลการแพทย์ที่ชื่อ ‘อัล-กอนูน’ (Qanun หรือ Canon of Medicine) ซึ่งเป็นตำราแพทย์ของโรงเรียนแพทย์ยุโรปจนถึงปี 1650

ชิลเดอร์สสรุปว่า: “ท้ายที่สุดเมื่อชาวอังกฤษคิดถึงคอนเซ็ปต์ประวัติศาสตร์ที่เป็นระบบ, เมื่อนักเรียนซื้อตำราสังคมวิทยาในร้านหนังสือเลยจัตุรัสที่ชื่ออาหรับแห่ง นี้ไปหน่อย พวกเขาไม่รู้หรอกว่าได้เป็นพยานรับรองตำราของนักประวัติศาสตร์อาหรับที่ชื่อ อิบนุ คอลดูน (Ibn Khaldun ค.ศ.1332-1406 ชาวตูนีเซีย) หนังสือของอิบนุคอลดูนที่ชื่อ Muqaddimah เป็น ที่รู้จักมากที่สุดในโลกตะวันตก แน่นอนว่าที่เล่ามานี้ดูจะเหลือเชื่อ แต่สิ่งที่เหลือเชื่อที่สุดก็คือ ความเพิกเฉยของชาวตะวันตก ที่ทุกวันนี้มักคิดว่าชาวอาหรับมิได้มีส่วนเลยกับเมล็ดพันธุ์ทุกเม็ดของ อารยธรรมของเรา...”

ดังนั้น เมื่อคุณต้องผ่านจัตุรัสทราฟัลการ์คราว หน้า ให้ดวงตาของคุณได้มองเห็นจัตุรัสทาราฟอัล-การ์ด้วย และหากบังเอิญได้เงยขึ้นมองอนุสาวรีย์เนลสันที่สูงลิบละก็ บางทีคุณอาจโชคดีได้เห็นนายพลตอริก อิบนุซิยาด กำลังส่งยิ้มมาให้!!!

ที่มา: http://en.wikipedia.org/wiki/Trafalgar

http://en.wikipedia.org/wiki/Trafalgar_Square

http://en.wikipedia.org/wiki/Cape_Trafalgar

http://baheyeldin.com/history/trafalgar-etymology-meaning.html

http://www.dailytimes.com.pk/default.asp?page=story_12-2-2003_pg3_4

http://en.wikipedia.org/wiki/Muqaddimah
แปลและเรียบเรียงโดย ลานา อัมรีล www.musliminventionsthailand.com