บันไดสู่การเปลี่ยน!

16 วิธีวิธีที่พิสูจน์แล้วว่ากำจัดพฤติกรรมแย่ๆ ได้สำเร็จ (อินชาอัลลอฮฺ)

"การเปลี่ยนแปลง" เป็นประเด็นสนทนากันในปัจจุบัน การเปลี่ยนแปลงนั้นถูกนำมาเป็นเพลงล้อเลียนการเมืองในการแข่งขันเลือกตั้งประธานาธิบดี การเปลี่ยนแปลงกำลังประสบแก่ผู้คนทั่วโลกคือการขึ้นราคาของเชื้อเพลิงและสินค้าอุปโภคบริโภคอย่างรวดเร็ว ตลอดจน การเปลี่ยนแปลงสภาพอากาศอย่างน่าสะพรึงกลัว

สำหรับมุสลิม "รอมฎอน" เป็นโอกาสสำคัญในการ "เปลี่ยนแปลง" พลังอันแรงกล้านี้เสมือนค่ายแห่งการเติมพลังภายหนึ่งเดือน ด้วยการวางระบบระเบียบตามตาราง อินชาอัลลอฮฺ การนอนเพียงน้อยนิด ชั่วโมงที่หิวกระหายแม้จะยาวนาน การลดทอนในการบริโภคอาหารขยะ ละปริมาณการใช้เทคโนโลยี ถอดถอนการเสพติดคาเฟอีน การยืนสงบนิ่งนานๆ ในการละหมาดกลางคืนตะรอวิหฺ การแน่วแน่ในการอ่านและฟังอัลกุรอาน แน่นอนมันคือการเปลี่ยนแปลงที่แท้จริง

เหนือกว่างานและพิธีกรรมศาสนา

การเปลี่ยนแปลงอย่างไรนั้น ช่วงเดือนรอมฎอนนั้นเป็นเหตุผลในการเปลี่ยนแปลงจากภายใน การเปลี่ยนแปลงนั้นจึงจะนำสู่การเปลี่ยนวิถีการดำเนินชีวิต บุคลิกภาพ ทัศนคติ วิธีการสนทนา และพฤติกรรมที่ขัดแย้งกับหลักการอิสลามหรืออาจจะไม่เหมาะสมกับการดำรงชีวิตของผู้ศรัทธา

อัลลอฮฺ ซุบฮานะฮูวะตะอาลาได้กล่าวถึงการเปลี่ยนแปลงช่วงรอมฎอนคือ "บรรดาผู้ศรัทธาทั้งหลาย! การถือศีลอดนั้นได้ถูกกำหนดแก่พวกเจ้าแล้ว เช่นเดียวกับที่ได้ถูกกำหนดแก่บรรดาผู้ก่อนหน้าพวกเจ้ามาแล้วเพื่อว่าพวกเจ้าจะได้ยำเกรง" (อัลบะเกาะเราะฮฺ 183)

นี่คือหนทางที่จะเป็นบันไดก้าวสู่การเปลี่ยนแปลงที่จีรังยั่งยืนเพื่อการเปลี่ยนแปลงในทางบวกสำหรับพฤติกรรมของคุณ

1) รู้จักและเจาะจง
ก่อนอื่นต้องยอมรับในพฤติกรรมไม่ดี นิสัยแย่ๆ ที่ต้องการจะกล่าวอำลา คุณต้องค้นหาให้เจอ ซื่อสัตย์ต่อตนเอง ยอมรับฟังความคิดเห็น คำแนะนำของคนรอบตัว หากไม่แล้ว คุณก็คงไม่อยู่ในสภาพที่ต้องการเปลี่ยนแปลงหรือปรับปรุงไปเพื่ออะไร

2) จับให้มั่นและกำหนด
เมื่อรู้แล้วว่าพฤติกรรมอะไรที่ไม่ดีบ้าง ถึงคราวที่คุณต้องจับมันให้อยู่หมัดและกำจัดออกไปด่วนที่สุด โดยกำหนดเวลาตายตัวไว้เลยว่าพฤติกรรมอะไรที่ต้องการแก้ไขโดยเร่งด่วน หากมีมากกว่าหนึ่ง ก็เรียงลำดับลงมา ทั้งนี้ผลลัพธ์ที่ได้อยู่ที่ความตั้งใจจริง ลงมือทำของคุณและอัลลอฮฺเท่านั้น

3) ตระหนักว่าทุกอย่างเปลี่ยนแปลงได้
เลิกเสียทีกับคำพูดที่ว่า "ฉันไม่สามารถแก้ไข เปลี่ยนแปลงอะไรได้หรอก มันยากเหลือเกิน ฉันเป็นแบบนี้มานานแล้ว" นั่นเท่ากับว่าคุณผลักพฤติกรรมดีๆ ที่อยากเปลี่ยนให้ดีขึ้นให้ไกลตัวออกไป โอกาสแห่งการเป็นคนใหม่ดูจะไกลคุณออกไปทุกที จำไว้ว่า "ไม่มีใครสามารถแก้ไขความประพฤติกรรมของคุณได้ หากคุณไม่ต้องการ"

4) ระลึกเสมอ
อัลลอฮฺรักคนที่ยอมรับในข้อผิดพลาดของตนและเตาบัต แก้ไขในความผิดพลาดนั้น

“แล้วผู้ใดสำนึกผิดกลับเนื้อกลับตัวหลังจากการอธรรมของเขา และแก้ไขปรับปรุงแล้ว แท้จริงอัลลอฮฺจะทรงอภัยโทษให้แก่พวกเขา แท้จริงอัลลอฮฺนั้นเป็นผู้ทรงอภัยโทษ ผู้ทรงเอ็นดูเมตตาเสมอ” (อัลมาอิดะฮฺ : 39)

5) ตั้งใจและวางแผนเพื่อเปลี่ยน
"ถ้าคุณล้มเลิกที่จะเปลี่ยนเท่ากับคุณวางแผนที่จะล้มเหลว" คุณค่าของกระบวนการแก้ไข เปลี่ยนแปลงนี้คือการทำอย่างจริงจังแม้จะไต่ระดับทีละเล็กทีละน้อย อาจจะช้ากว่าที่คุณคิด การพัฒนาคือผลลัพธ์ของเส้นชัยที่วัดระดับความตั้งใจและทำจริงของคุณ การที่เริ่มต้นวันนี้คือการก้าวสู่ความจริงของชีวิตอาคิเราะฮฺ

6) เปลี่ยนความเคยชินแย่ๆ ด้วยสิ่งใหม่
ความสำเร็จในการกำจัดนิสัยแย่ๆ นั้น ท้าทายยิ่งด้วยการแทนที่ของเสียนั้นด้วยของที่ดียิ่งกว่า นอกจากนี้การที่จะเลิกนิสัยบางอย่างซึ่งอาจเป็นการสูญเสียพฤติกรรมตามธรรมชาติ เช่น ความจำเป็นในสังคมเพื่อตอบสนองความเพลิดเพลินด้วยบางสิ่งที่มีคุณค่ากว่า

ยกตัวอย่างเช่น มันง่ายกว่า หากเราแทนที่หรือทำให้สมดุลกับพฤติกรรมการติดโทรทัศน์ด้วยการออกกำลังกายหรือการหนังสือ ศึกษาเรื่องศาสนา แทนที่คุณจะกำจัดโทรทัศน์ไปจากชีวิตของคุณเลยซึ่งในตอนนั้นมักยากเย็นแสนเข็ญเหลือเกิน น่าสนใจกับคำกล่าวที่ว่า ท่านนบีมูฮัมมัด ศ็อลลัลลอฮุอะลัยฮิวะซัลลัมคือนักจิตวิทยาผู้ยิ่งใหญ่ และตระหนักในคำกล่าวที่ว่า "จงยำเกรงอัลลอฮฺในทุกๆ สถานที่" ยามที่คุณจะยกรีโมทโทรทัศน์เพื่อชมรายการไร้สาระหรือรายการที่ทำให้เราฟุ้งซ่าน ระลึกเถิดว่า "อัลลอฮฺทรงมองเห็นเราอยู่เสมอและเราต้องยำเกรงพระองค์"

7) เปลี่ยนสิ่งแวดล้อม
เราสามารถสยบแรงกดดันด้านลบ ด้วยการหาเพื่อนใหม่ที่เป็นคนดีมีคุณธรรม (ศอลิหฺ) เพื่อนที่เป็นส่วนร่วมในการเปลี่ยนแปลงนี้มีอิทธิพลสูงจนแทบไม่น่าเชื่อ

"อุปมาเพื่อนที่ดีและเพื่อนที่เลวเสมือนคนขายน้ำหอมและถ่าน คนขายน้ำหอมอาจจะให้น้ำหอมเป็นของขวัญ คุณอาจจะซื้อบางอย่างจากเขา หรืออย่างน้อยที่สุดคุณจะได้กลิ่นหอมติดตัวมา เช่นเดียวกับคนขายถ่าน เขาอาจจะทำเสื้อผ้าคุณเลอะเทอะหรืออย่างน้อยที่สุดคุณอาจจะได้กลิ่นไม่ดีจากเขา (บุคอรียฺ มุสลิม)

8) ออกกำลังกายและจิตใจ
โดยปกติพฤติกรรมการออกกำลังกายนั้น เป้าหมายคือการเผาผลาญพลังงานในร่างกายและควบคุมน้ำหนัก แต่คุณอาจไม่ได้ตระหนักว่าการออกกำลังกายนั้นช่วยแก้ไขพฤติกรรมแย่ๆ ได้ เช่น คนที่สูบบุหรี่จำนวนหนึ่งกลายมาเป็นนักวิ่งแข่งขัน และมีอีก 80% ยอมแพ้ให้กับบุหรี่

นอกจากนี้ การออกกำลังกายยังสร้างความแข็งแรงให้กับร่างกายและจิตใจ ช่วยให้เราสามารถควบคุมอารมณ์ที่มีต่อสิ่งยั่วยวนรอบข้างได้ พลังงานที่ใช้ในการออกกำลังกายยังเสริมสร้างกล้ามเนื้อ ยิ่งคุณออกกำลังกายมาก คุณก็ยิ่งแข็งแรงมากขึ้นด้วย

9) คิดถึงภาพ...เมื่อคุณเปลี่ยนแปลง แตกต่างจากเดิม เป็นคนใหม่
นี่เกี่ยวกับจิตวิทยาอย่างหนึ่ง หากจินตนาการความคิดในเชิงบวกเกี่ยวกับตัวคุณ อาจจะสร้างความประหลาดไม่น้อย บอกกับตัวเอง "ฉันไม่สามารถทนกับพฤติกรรมที่เสมือนคนป่วยไข้นี้ได้อีก เอานิสัยแย่ๆ ออกไปให้พ้น ฉันจะดีกว่านี้ ฉันกล้าแกร่ง ฉันต้องเข้มแข็งเด็ดเดี่ยวเพื่ออัลลอฮฺ"

10) รางวัลแห่งความสำเร็จ
กฎพื้นฐานส่วนใหญ่เชิงจิตวิทยา ที่เรียกว่า "กฎแห่งการตอบสนอง" บอกว่า การกระทำที่ติดตามด้วยการตอบแทนรางวัลจะจูงใจให้เกิดความคิดทำดีขึ้นอีก คนบางกลุ่มใช้วิธีนี้แก้ไข ปรับเปลี่ยนพฤติกรรมคน ตั้งรางวัลที่เป็นทางการและไม่เป็นทางการ เมื่อพฤติกรรมนั้นมีการเปลี่ยนแปลงในทางที่ดีขึ้นก็ได้รับการตอบแทน ขณะเดียวก็กำหนดบทลงโทษต่อผลของการกระทำนิสัยที่แย่ๆ แต่แน่นอนที่สุด สำหรับมุสลิมนั้นต้องเชื่อว่าผลรางวัลการตอบแทนแท้ที่จริงแล้วมีเพียงอัลลอฮฺ ซุบฮานะฮูวะตะอาลาองค์เดียวเท่านั้น ผู้เป็นเจ้าของสวรรค์ที่ทุกคนปรารถนา

11) ตารางและกำหนดพฤติกรรมไม่ดี
ถ้าคุณมั่นคงที่จะต่อสู้อย่างแน่วแน่ในการกำจัดนิสัยไม่พึงปรารถนาออกไป ควรกำหนดเวลาที่ตายตัวลงไป เช่น ภายในระยะเวลากี่วัน กี่สัปดาห์ หรืออาจจะหาข้อมูลจากกรณีตัวอย่างของคนที่มีการกระทำแย่ๆ แล้วพยายามแก้ไข ปรับเปลี่ยนในขั้นตอนแรกๆ เขาทำอย่างไร ประสบการณ์การเรียนรู้ได้สอนอะไรเขาบ้าง ข้อคิด คำคม แรงบันดาลใจจากคนอื่นๆ จะส่งผลและเป็นกำลังใจให้แก่หัวใจเรา ที่สำคัญต้องหลีกเลี่ยงการประจานความผิดพลาดของตนเอง และอาจก่อให้เกิดฟิตนะฮฺขึ้นได้โดยไม่รู้ตัว

12) บอกใครสักคน
ไม่ว่าจะเป็น พ่อแม่ ภรรยาหรือสามี ลูกๆ หรือเพื่อน ญาติสนิทใกล้ชิดเกี่ยวกับความพยายามของคุณ เพื่อที่คนนั้นจะได้คอยตักเตือนให้เดินตรงทางเสมอ สิ่งที่ต้องคำนึงคือ คนนั้นจะต้องให้กำลังใจคุณ ไม่บั่นทอนให้คุณเสียใจในการพยายามเป็พร้อมคนที่มีบุคลิกภาพใหม่ และเตือนเขาถึงการช่วยขอดุอาอฺแก่คุณด้วย

13) กระทำอย่างต่อเนื่องและขยายผล
ละทิ้งนิสัยที่ไม่ดี พร้อมเรียนรู้นิสัยที่ดี กระทำให้ดีขึ้นอย่างสม่ำเสมอ ตั้งใจ อาจจะใช้เวลานาน ดำเนินตามขั้นตอน ตลอดจนการตัซกียะฮ การขัดเกลา ปรับปรุง ประดับประดา มันอาจจะยากในขั้นตอนแรกๆ ลองเปรียบเทียบกับการลดน้ำหนักดูสิ คุณรู้สึกอย่างไรในผลที่ได้รับในไม่กี่อาทิตย์ถัดมา

14) เตือนตัวเองเกี่ยวกับความตายนับจากนี้ต่อไป
การระลึกถึงสภาพจุดจบของชีวิต (ความตาย) อย่างสม่ำเสมอนั้นจะดับอารมณ์ความปรารถนาของมนุษย์อันใฝ่ต่ำ (นัฟซู) ลงได้อย่างน่าทึ่ง

15) รู้เท่าทันและพัฒนากลยุทธ์
คุณจะแน่ใจได้อย่างไรว่า ตัวเองจะไม่กลับไปทำพฤติกรรมแย่ๆ นั้นอีก คุณพยายามที่จะปรับปรุงตัวอยู่ตลอดเวลาหรือเปล่า? บางคนอาจจะบริจาคมากก็จริง (ดูน่าจะได้ผลบุญมาก) แต่กลับไม่มีความบริสุทธิ์ใจ เป็นการบริจาคเพื่อการโอ้อวด ผลร้ายคือการเพิ่มบาปให้แก่ตัวเอง นี่คือคำเตือนของการบริจาคที่ยังอิงอยู่กับพฤติกรรมเก่าๆ พยายามอย่างยิ่งที่จะขัดขวางตนเองในการหวนกลับสู่หนทางเดิม เราต้องรู้วิธีการพัฒนาตนเองเสมอ

16) ขอความช่วยเหลือเกื้อหนุนจากผู้ทรงสร้างให้ทุกกระบวนการสู่ความสำเร็จ
ไม่ว่าตอนเริ่มการเดินทาง ระหว่างทางหรือหลังจากที่ได้พยายามแล้ว ทำด้วยความจริงใจ บริสุทธิ์ใจแน่วแน่ แม้คุณจะร้องไห้อ้อนวอนเหมือนเด็กๆ ก็ตาม ในเมื่อคุณมีแรงปรารถนาเช่นนั้นจริงๆ อัลลอฮฺ ผู้ทรงเป็นเจ้าของชีวิตจะช่วยด้วยความยินดีและตอบสนองความต้องการของพวกเรา แต่ขาดเสียไม่ได้คือการก้าว การรำลึกถึงพระองค์ ยินดีต่อการขวนขวายเข้าใกล้พระองค์อย่างจริงจัง

“และจงให้การเป็นพยานนั้นเป็นไปเพื่ออัลลอฮฺ ดังกล่าวมานั้นผู้ที่ศรัทธาต่ออัลลอฮฺและวันอาคิเราะฮฺจะถูกตักเตือนให้ถือปฏิบัติและผู้ใดยำเกรงอัลลอฮฺ พระองค์ก็จะทรงหาทางออกให้แก่เขา และจะทรงประทานปัจจัยยังชีพแก่เขาจากที่ที่เขามิได้คาดคิด และผู้ใดมอบหมายแด่อัลลอฮฺ พระองค์ก็จะทรงเป็นผู้พอเพียงแก่เขา แท้จริงอัลลอฮฺเป็นผู้ทรงบรรลุในกิจการของพระองค์โดยแน่นอนสำหรับทุกสิ่งอย่างนั้นอัลลอฮฺทรงกำหนดกฎสภาวะไว้แล้ว” [อัฏฏอลาก 2-3]

ข้อมูลอ้างอิง :
* How to Replace Bad Habits with Good Ones - Stephen Kraus
* Tazkiyah: The Islamic Path of Self-Development - Abdur Rashid Siddiqui
* Purification of the Heart - Hamza Yusuf
* I want to Repent, But…. - Saalih Al-Munajjid
*DawaNet Canada

ญะซากิลลาฮุคอยร็อน : อัลมุเกาะรอบูน แปลและเรียบเรียง
www.baanmuslimah.com